Het elektriciteitsnet moet continu in balans zijn: vraag en aanbod moeten altijd gelijk blijven. Door de groei van duurzame energie wordt dit steeds uitdagender, omdat opwek en verbruik sterk kunnen fluctueren. Om het net stabiel te houden, maakt netbeheerder TenneT gebruik van regelvermogen. Een belangrijk onderdeel hiervan is aFRR, waarmee automatisch wordt bijgestuurd bij onbalans. Maar wat is aFRR precies en hoe werkt deze markt?
aFRR (automatic Frequency Restoration Reserve) is een vorm van regelvermogen waarmee het elektriciteitsnet automatisch in balans wordt gehouden. Wanneer er een verschil ontstaat tussen vraag en aanbod, stuurt netbeheerder TenneT een signaal om dit te corrigeren. Deze signalen zorgen ervoor dat aangesloten energie-assets, zoals batterijen of industriële installaties, automatisch meer of minder vermogen leveren. Dit gebeurt binnen enkele minuten en zonder handmatige tussenkomst.
Kort gezegd: aFRR is een automatisch mechanisme dat helpt om de netfrequentie stabiel te houden en het elektriciteitsnet continu in balans te brengen.
• Wat is regelvermogen en waarom is het nodig?
• Wat is aFRR (automatic Frequency Restoration Reserve)?
• Hoe wordt aFRR geactiveerd?
• Wie kan deelnemen aan de aFRR?
• Verdienen aan de aFRR: zo werkt het
• Maak kennis met Smartbox: hét Nederlandse EMS
• Voor wie is de Smartbox interessant?
• Partner worden? Meld je aan
• Veelgestelde vragen over de aFRR
Het elektriciteitsnet moet continu in balans zijn: de hoeveelheid opgewekte stroom moet op elk moment gelijk zijn aan het verbruik. Als deze balans verstoord raakt, kan de netfrequentie afwijken van de standaard 50 Hz, wat risico’s oplevert voor de stabiliteit van het net.
Om dit te voorkomen maakt netbeheerder TenneT gebruik van regelvermogen. Dit is flexibel inzetbaar vermogen dat snel kan worden op- of afgeschaald om verschillen tussen vraag en aanbod te corrigeren.
aFRR is een vorm van regelvermogen die automatisch wordt ingezet om het elektriciteitsnet weer in balans te brengen nadat er een afwijking is ontstaan. Het is de tweede stap in het balanceringsproces, na de eerste snelle correctie door FCR. Wanneer er een onbalans ontstaat, stuurt TenneT een signaal naar marktpartijen om vermogen op- of af te schalen. Deze aansturing gebeurt automatisch, waardoor energie-assets binnen enkele minuten reageren zonder handmatige tussenkomst.
aFRR zorgt er daarmee voor dat het net weer terugkeert naar de juiste frequentie van 50 Hz en stabiel blijft functioneren, ook bij grotere schommelingen in vraag en aanbod.
De activatie van aFRR verloopt volledig automatisch en in een vaste volgorde, zodat het elektriciteitsnet snel weer in balans komt.
De aFRR-markt is toegankelijk voor partijen die flexibel vermogen kunnen leveren en snel kunnen reageren op stuursignalen van TenneT. Dit zijn meestal grotere energie-assets of gebundelde installaties. Om direct deel te nemen geldt doorgaans een minimale capaciteit van circa 1 MW. Typische deelnemers zijn:
In de praktijk nemen bedrijven daarom meestal indirect deel via een aggregator, die meerdere assets combineert om aan de minimale vermogensdrempel te voldoen en de markttoegang regelt.
De aFRR-markt biedt bedrijven de mogelijkheid om geld te verdienen met flexibiliteit in hun energie-assets. In plaats van alleen energie te verbruiken of op te wekken, kunnen installaties actief bijdragen aan het balanceren van het net. Er zijn twee belangrijke inkomstenstromen:
Je ontvangt een vergoeding voor het beschikbaar stellen van flexibel vermogen aan TenneT, ongeacht of dit vermogen daadwerkelijk wordt ingezet. Dit betekent dat je betaald krijgt voor het ‘stand-by’ houden van capaciteit die direct inzetbaar is bij onbalans op het net.
Wanneer TenneT daadwerkelijk een stuursignaal geeft en je assets worden ingezet, ontvang je een vergoeding voor de geleverde of afgenomen energie. Deze vergoeding is afhankelijk van het moment en de marktsituatie, en kan variëren per activatie.
Vooral assets die snel kunnen reageren, zoals batterijen, laadinfra of flexibele industriële processen, zijn geschikt om inkomsten te genereren op deze markt. In de praktijk is een geautomatiseerde reactie binnen milliseconden tot seconden noodzakelijk om effectief te kunnen inspelen op activaties vanuit de aFRR-markt. Hiervoor is een slim energiemanagementsysteem een harde vereiste.
De Smartbox is een in Nederland ontwikkeld Energy Management Systeem (EMS) dat energie-assets automatisch aanstuurt op basis van realtime stuursignalen uit de energiemarkt. Het systeem fungeert als de technische schakel tussen aggregator en installatie, en zorgt ervoor dat assets direct en correct reageren op activaties vanuit bijvoorbeeld de aFRR-markt.
De Smartbox is ontwikkeld voor energiemaatschappijen en energie-installateurs die hun klanten meer willen bieden dan alleen hardware. Voor installateurs betekent dit dat zij niet alleen zonnepanelen, batterijen of laadinfra leveren, maar een compleet verdienmodel toevoegen aan hun propositie. Voor energiemaatschappijen biedt Smartbox de mogelijkheid om hun klantportfolio actief te sturen en nieuwe inkomstenstromen te realiseren via flexibiliteitsmarkten zoals aFRR.
We werken via een partnerstructuur, waarbij zowel de partner als de eindklant profiteert. Klanten behalen een hoger rendement op hun energie-assets, terwijl onze partners hun dienstverlening uitbreiden en zelf ook kunnen meeverdienen aan de inzet van flexibiliteit. Benieuwd naar de mogelijkheden? Bel naar+31 (0)36 7810081, mail ons via info@smartboxpower.com of vul ons contactformulier in.
Het verschil tussen aFRR en mFRR zit vooral in de manier van aansturing en snelheid. aFRR wordt automatisch geactiveerd via realtime signalen van TenneT en reageert binnen enkele minuten op onbalans. mFRR daarentegen wordt handmatig geactiveerd door marktpartijen en wordt ingezet bij grotere of langdurige verstoringen op het net.
FCR en aFRR zijn beide vormen van regelvermogen, maar hebben een andere rol in het balanceringsproces. FCR reageert binnen seconden op kleine afwijkingen in de netfrequentie en vormt de eerste verdedigingslinie. aFRR volgt daarna en zorgt voor een verdere correctie van de balans door automatisch vermogen op- of af te regelen.
Voor directe deelname aan de aFRR-markt geldt doorgaans een minimale capaciteit van circa 1 MW. Dit betekent dat kleinere installaties meestal niet zelfstandig kunnen deelnemen. In de praktijk worden deze assets gebundeld via een aggregator, zodat ze gezamenlijk aan de vereisten voldoen.
Een aggregator verzamelt en bundelt meerdere energie-assets tot één flexibel vermogen en regelt de toegang tot de aFRR-markt. De aggregator ontvangt realtime stuursignalen van TenneT en vertaalt deze naar concrete aansturing van aangesloten installaties. Hierdoor kunnen ook kleinere assets deelnemen aan de balanceringsmarkt.
aFRR vraagt om zeer snelle en nauwkeurige reacties op veranderingen in het elektriciteitsnet. Omdat activaties automatisch plaatsvinden en binnen seconden moeten worden uitgevoerd, is handmatige aansturing niet haalbaar. Automatisering zorgt ervoor dat energie-assets direct reageren op stuursignalen en optimaal kunnen bijdragen aan netbalans én inkomsten genereren.