Wat is regelvermogen en waarom is het nodig?
De hoeveelheid opgewekte stroom moet op elk moment gelijk zijn aan het verbruik. Raakt deze balans verstoord, dan kan de netfrequentie afwijken van de standaard 50 Hz, wat risico’s oplevert voor de stabiliteit van het net.
Om dit te voorkomen maakt netbeheerder TenneT gebruik van regelvermogen: flexibel inzetbaar vermogen dat snel kan worden op- of afgeschaald om verschillen tussen vraag en aanbod te corrigeren.
De verschillende vormen van regelvermogen
- FCR (Frequency Containment Reserve)
- Reageert binnen seconden op kleine afwijkingen in de netfrequentie.
- aFRR (automatic Frequency Restoration Reserve)
- Stuurt automatisch bij om de balans te herstellen na de eerste correctie.
- mFRR (manual Frequency Restoration Reserve)
- Wordt handmatig ingezet bij grotere of langdurige onbalans. Lees meer over noodvermogen (mFRR).
Wat is aFRR (automatic Frequency Restoration Reserve)?
aFRR is een vorm van regelvermogen die automatisch wordt ingezet om het elektriciteitsnet weer in balans te brengen nadat er een afwijking is ontstaan. Het is de tweede stap in het balanceringsproces, na de eerste snelle correctie door FCR.
Ontstaat er een onbalans, dan stuurt TenneT een signaal naar marktpartijen om vermogen op- of af te schalen. Deze aansturing gebeurt automatisch, waardoor energie-assets binnen enkele minuten reageren zonder handmatige tussenkomst.
Zo zorgt aFRR ervoor dat het net terugkeert naar de juiste frequentie van 50 Hz en stabiel blijft functioneren, ook bij grotere schommelingen in vraag en aanbod.
Hoe wordt aFRR geactiveerd?
De activatie van aFRR verloopt volledig automatisch en in een vaste volgorde, zodat het elektriciteitsnet snel weer in balans komt.
Onbalans op het net
Vraag en aanbod wijken af.
TenneT detecteert de afwijking
De frequentieafwijking wordt gedetecteerd.
Stuursignaal verstuurd
TenneT stuurt een signaal naar marktpartijen.
Aggregator vertaalt het signaal
Opdrachten worden verstuurd naar de aangesloten assets.
Assets reageren automatisch
Het net is hersteld.
Wie kan deelnemen aan aFRR?
De aFRR-markt is toegankelijk voor partijen die flexibel vermogen kunnen leveren en snel kunnen reageren op stuursignalen van TenneT. Dit zijn meestal grotere energie-assets of gebundelde installaties.
Voor directe deelname geldt doorgaans een minimale capaciteit van circa 1 MW. Typische deelnemers zijn:
- energiebedrijven en leveranciers;
- aggregators;
- asset owners (zoals industrie en vastgoed);
- batterijopslag en laadinfra.
In de praktijk nemen bedrijven daarom meestal indirect deel via een aggregator. Die combineert meerdere assets om aan de minimale vermogensdrempel te voldoen en regelt de markttoegang.
Verdienen aan aFRR: zo werkt het
De aFRR-markt biedt bedrijven de mogelijkheid om geld te verdienen met de flexibiliteit van hun energie-assets. In plaats van alleen energie te verbruiken of op te wekken, kunnen installaties actief bijdragen aan het balanceren van het net.
Er zijn twee belangrijke inkomstenstromen:
- Beschikbaarheidsvergoeding (capacity payment)
- Je ontvangt een vergoeding voor het beschikbaar stellen van flexibel vermogen aan TenneT, ongeacht of dit vermogen daadwerkelijk wordt ingezet. Je krijgt dus betaald voor het ‘stand-by’ houden van capaciteit die direct inzetbaar is bij onbalans op het net.
- Activatievergoeding (energy payment)
- Geeft TenneT daadwerkelijk een stuursignaal en worden je assets ingezet, dan ontvang je een vergoeding voor de geleverde of afgenomen energie. Deze vergoeding hangt af van het moment en de marktsituatie, en kan per activatie variëren.
Vooral assets die snel kunnen reageren, zoals batterijen, laadinfra of flexibele industriële processen, zijn geschikt om op deze markt inkomsten te genereren.
Smartbox
Maak kennis met Smartbox: hét Nederlandse EMS
De Smartbox is een in Nederland ontwikkeld energiemanagementsysteem (EMS) dat energie-assets automatisch aanstuurt op basis van realtime stuursignalen uit de energiemarkt.
Het systeem is de technische schakel tussen aggregator en installatie, en zorgt ervoor dat assets direct en correct reageren op activaties vanuit bijvoorbeeld de aFRR-markt. Wat doet het systeem?
- Ontvangt realtime signalen van de aggregator en vertaalt deze direct naar concrete aansturing van energie-assets.
- Zorgt dat installaties binnen 20 milliseconden reageren op activaties vanuit balanceringsmarkten.
- Stuurt assets aan om vermogen op of af te regelen wanneer het elektriciteitsnet daarom vraagt.
- Verzorgt de automatische uitvoering op locatie, zonder handmatige tussenkomst.
- Maakt het mogelijk om energie-assets veilig en efficiënt in te zetten binnen flexibiliteitsmarkten zoals aFRR.
- Geeft inzicht in alle live energiedata en assetprestaties in het Smartbox Portaal.
Voor wie is de Smartbox interessant?
De Smartbox is ontwikkeld voor energiemaatschappijen en energie-installateurs die hun klanten meer willen bieden dan alleen hardware.
Installateurs leveren dan niet alleen zonnepanelen, batterijen of laadinfra, maar voegen een compleet verdienmodel toe aan hun propositie. Energiemaatschappijen kunnen met Smartbox hun klantportfolio actief sturen en nieuwe inkomstenstromen realiseren via flexibiliteitsmarkten zoals aFRR.
Partner worden? Meld je aan
We werken via een partnerstructuur waarbij zowel de partner als de eindklant profiteert. Klanten behalen een hoger rendement op hun energie-assets, terwijl onze partners hun dienstverlening uitbreiden en zelf meeverdienen aan de inzet van flexibiliteit.
Benieuwd naar de mogelijkheden? Bel of mail ons, of vul ons contactformulier in.