Waarom is reservevermogen nodig?
De hoeveelheid opgewekte stroom moet op elk moment gelijk zijn aan het verbruik. Raakt deze balans verstoord, dan kan de netfrequentie afwijken van de standaard 50 Hz, wat risico’s oplevert voor de stabiliteit van het net.
Reservevermogen is nodig om deze afwijkingen direct op te vangen. In de praktijk ontstaan er continu kleine en grote schommelingen, bijvoorbeeld door:
- wisselende opwek van zon en wind;
- plotselinge veranderingen in energieverbruik;
- storingen of uitval van centrales.
Door reservevermogen achter de hand te houden, kan netbeheerder TenneT snel ingrijpen en het net weer in balans brengen. Dat voorkomt storingen en zorgt ervoor dat het elektriciteitssysteem betrouwbaar blijft functioneren, voor jou, mij en de rest van Nederland.
Welke soorten reservevermogen zijn er?
Reservevermogen bestaat uit verschillende lagen die elk een specifieke rol spelen in het stabiliseren van het elektriciteitsnet. Deze lagen verschillen vooral in reactiesnelheid en manier van aansturing. Dit zijn de drie belangrijkste vormen:
FCR
FCR is de snelste vorm van reservevermogen en vangt directe afwijkingen in de netfrequentie op. Zodra de frequentie afwijkt van 50 Hz, reageren aangesloten assets automatisch binnen enkele seconden.
FCR stabiliseert het elektriciteitsnet direct, voordat verdere correcties plaatsvinden. Deze vorm van reservevermogen is volledig geautomatiseerd en vereist zeer snelle reacties.
Geleverd door
- Batterijopslagsystemen
- Energiecentrales
- Grootschalige industriële installaties
aFRR
aFRR is de tweede laag van reservevermogen en brengt het elektriciteitsnet automatisch terug in balans na de eerste correctie door FCR. Deze aansturing gebeurt via realtime signalen van TenneT.
aFRR reageert binnen enkele minuten en stuurt de netfrequentie weer richting 50 Hz. Anders dan bij FCR gaat het hier om grotere en gerichtere vermogensaanpassingen.
Geleverd door
- Batterijopslagsystemen
- Waterkrachtcentrales
- Gasgestookte centrales
- Gebundelde assets via aggregators
mFRR (sa en da)
mFRR is de derde laag van reservevermogen en wordt ingezet bij grotere of langdurige onbalans op het elektriciteitsnet. Anders dan FCR en aFRR wordt mFRR handmatig geactiveerd door TenneT.
mFRR wordt gebruikt wanneer automatische correcties niet voldoende zijn om het net in balans te brengen. Deze vorm van reservevermogen reageert langzamer, maar kan grotere vermogens verschuiven om het systeem te stabiliseren.
Geleverd door
- Snel opstartbare installaties
- Industriële energie-installaties
- Bedrijven met flexibel energieverbruik
Wat is het verschil tussen mFRRsa en mFRRda?
Binnen mFRR wordt onderscheid gemaakt tussen twee vormen: mFRRsa (scheduled activation) en mFRRda (direct activation). Beide worden ingezet bij grotere en langdurige onbalans op het elektriciteitsnet, maar ze verschillen in hoe ze beschikbaar worden gesteld en geactiveerd.
- mFRRsa (scheduled activation)
- Vooraf ingepland reservevermogen dat via biedingen beschikbaar wordt gesteld op de markt. Partijen geven aan wanneer en tegen welke voorwaarden zij vermogen kunnen leveren, waarna TenneT dit inzet wanneer nodig.
- mFRRda (direct activation)
- Noodvermogen dat vooraf wordt gecontracteerd en direct beschikbaar moet zijn. Het wordt ingezet in situaties waarin snelle en gegarandeerde capaciteit nodig is om het net te stabiliseren.
Hoe wordt reservevermogen ingezet?
De afbeelding hieronder toont de inzet van reservevermogen aan de hand van een aFRR-activatie, van onbalans tot herstel van de netfrequentie.
Onbalans op het net
Vraag en aanbod wijken af.
TenneT detecteert de afwijking
De frequentieafwijking wordt gedetecteerd.
Stuursignaal verstuurd
TenneT stuurt een signaal naar marktpartijen.
Aggregator vertaalt het signaal
Opdrachten worden verstuurd naar de aangesloten assets.
Assets reageren automatisch
Het net is hersteld.
Hoe kun je verdienen met reservevermogen?
Reservevermogen biedt bedrijven de mogelijkheid om geld te verdienen met de flexibiliteit van hun energie-assets. In plaats van alleen energie te verbruiken of op te wekken, kunnen installaties actief bijdragen aan het stabiliseren van het elektriciteitsnet.
Er zijn twee belangrijke manieren om inkomsten te genereren:
- 1. Vergoeding voor beschikbaarheid
- Bedrijven ontvangen een vergoeding voor het beschikbaar stellen van flexibel vermogen dat kan worden ingezet bij onbalans. Dit vermogen staat stand-by en moet direct beschikbaar zijn wanneer TenneT daarom vraagt.
- 2. Vergoeding bij activatie
- Wordt reservevermogen daadwerkelijk ingezet, dan ontvangen partijen een vergoeding voor de geleverde of afgenomen energie. Deze inkomsten hangen af van de marktsituatie en het moment van activatie.
Vooral energie-assets die snel, geautomatiseerd en betrouwbaar kunnen reageren, zoals batterijen en flexibele installaties, zijn geschikt om op deze markt inkomsten te genereren.
Smartbox
Speel slim in op reservevermogen met Smartbox
De Smartbox is een energiemanagementsysteem (EMS) dat energie-assets automatisch aanstuurt op basis van realtime stuursignalen uit de energiemarkt.
Het systeem is de technische schakel tussen aggregator en installatie, en zorgt ervoor dat assets direct reageren op activaties vanuit balanceringsmarkten zoals FCR, aFRR en mFRR. Wat doet een Smartbox?
- Ontvangt realtime signalen van de aggregator en vertaalt deze direct naar aansturing van energie-assets.
- Zorgt dat installaties binnen 20 milliseconden tot seconden reageren op activaties vanuit het elektriciteitsnet.
- Stuurt vermogen automatisch op of af om bij te dragen aan de netbalans.
- Maakt het mogelijk om flexibel vermogen veilig en efficiënt in te zetten binnen verschillende reservevermogensmarkten.
- Verzorgt de volledige uitvoering op locatie, zonder handmatige tussenkomst.
- Geeft realtime inzicht in prestaties en data van energie-assets via het Smartbox Portaal.
Meld je aan als Smartbox-partner
Wil je als energiemaatschappij of installateur inspelen op reservevermogen en nieuwe inkomstenstromen creëren voor je klanten? We werken via een partnerstructuur waarbij zowel jij als je klant profiteert.
Klanten halen meer rendement uit hun energie-assets, terwijl jij je dienstverlening uitbreidt en meedeelt in de opbrengsten van flexibiliteit. Benieuwd naar de mogelijkheden? Bel of mail ons, of vul ons contactformulier in.